Cơ chế "Tính dẻo của não bộ"
Theo các nghiên cứu từ Đại học Harvard, não bộ con người có khả năng thích nghi và thay đổi suốt đời. Khi người lớn tuổi tham gia vào các hoạt động trí tuệ mới và khó, não bộ sẽ tạo ra các liên kết nơ-ron mới để bù đắp cho những tế bào đã bị lão hóa hoặc tổn thương. Điều này giống như việc bạn xây thêm những con đường mới khi đường cũ bị tắc nghẽn, giúp dòng chảy thông tin (ký ức) luôn được thông suốt.
Xây dựng "Dự trữ nhận thức"
Y học chính thống sử dụng thuật ngữ "Dự trữ nhận thức" để chỉ khả năng chịu đựng của não bộ trước các tổn thương bệnh lý.
Những người thường xuyên vận động trí não sẽ xây dựng được một "kho dự trữ" dồi dào.
Khi bệnh Alzheimer hoặc gốc tự do tấn công, những người có dự trữ cao sẽ ít biểu hiện triệu chứng hơn hoặc chậm bị sa sút trí tuệ hơn so với người ít vận động trí não.
Các trò chơi được các chuyên gia y tế khuyến khích
Không phải trò chơi nào cũng có tác dụng như nhau. Các nghiên cứu chỉ ra rằng những hoạt động đòi hỏi tư duy chiến lược, khả năng tính toán và sự tập trung mang lại hiệu quả cao nhất:
Cờ tướng, Cờ vua: Đòi hỏi khả năng dự đoán, lập kế hoạch và ghi nhớ vị trí. Đây là bài tập toàn diện cho thùy trán của não.
Sudoku và các trò chơi con số: Kích thích khả năng tư duy logic và xử lý dữ liệu nhanh.
Giải ô chữ (Crosswords): Giúp duy trì vốn từ vựng và khả năng truy xuất thông tin từ trí nhớ dài hạn.
Học một kỹ năng mới: Như học ngoại ngữ mới hoặc tập chơi một nhạc cụ. Đây được coi là "đỉnh cao" của tập luyện trí não vì nó buộc não phải hoạt động ở cường độ rất cao để hình thành các nếp nhăn mới.
Lời khuyên từ y học chính thống
Để đạt hiệu quả tốt nhất, người lớn tuổi nên:
Tính đa dạng: Đừng chỉ chơi mãi một trò. Khi đã quá quen, não sẽ chuyển sang chế độ "tự động" và không còn tác dụng rèn luyện. Hãy thay đổi trò chơi thường xuyên.
Tính thách thức: Trò chơi phải đủ khó để cảm thấy cần suy nghĩ, nhưng không quá khó để gây căng thẳng (stress lại có hại cho não).
Tính đều đặn: Chỉ cần 15–30 phút mỗi ngày tốt hơn là chơi cả ngày cuối tuần rồi bỏ bẵng.